معارف | خبرگزاری بین المللی قرآن

امام موسی کاظم(ع) در دورانی که خلافت عباسی با قدرت‌طلبی سعی در انحراف مسیر اصیل امامت داشت، با پی‌ریزی شبکه وکالت و تبیین دقیق وظایف حاکم عادل، الگوی جدیدی از سیاست‌ورزی هوشمندانه را ارائه دادند. ایشان با نفی مشروعیتِ حاکمان جائر و تأکید بر عدالت به‌عنوان تنها راه ریشه‌کن شدن فقر، وظایف سنگینی همچون صیانت از جان انسان‌ها و دادرسی از بیچارگان را برعهده والیان می‌دانستند.

آیت‌الله مبلغی با تأکید بر اینکه کرامت بدون استقامت شکوفا نمی‌شود، پایداری را یک رسالت اجتماعی و موتور محرک تاریخ دانست. وی با استناد به آیات قرآن کریم، تصریح کرد: فرمان ایستادگی تنها متوجه فرد نیست، بلکه طرحی الهی برای عبور امت اسلامی از انفعال به سوی بیداری و اقتدار است.

شخصیت امیرالمؤمنین(ع) همواره از مهم‌ترین موضوعات پژوهش در حوزه تاریخ و معارف اسلامی بوده است. آیت‌الله سیداصغر ناظم‌زاده قمی از جمله پژوهشگرانی است که بیش از چهار دهه از عمر علمی خود را صرف تحقیق و نگارش درباره قرآن کریم، امامت، ولایت و فضائل امیرالمؤمنین(ع) کرده و آثار متعددی در این زمینه به نگارش درآورده است؛ از جمله «سیمای پرفروغ»، «علی در آینه عرفان» و «مظهر ولایت» و چندین اثر دیگر در حوزه معارف دینی.

واقعه غدیرخم نه تنها یک نقطه عطف تاریخی، بلکه اوجِ تبیینِ کلان‌مسئله «جانشینی پیامبر(ص)» است؛ جانشینی‌ای که فراتر از یک منصب سیاسی، منصبی الهی برای تبیین حقایق قرآن محسوب می‌شود. اما پرسش بزرگ اینجاست که چرا علی‌رغم تأکیدات مکرر نبوی، این پیام در بستر جامعه آن روز نفوذ نکرد؟

آیت‌الله رشاد با صدور پیامی، ارتحال آیت‌الله محمداسحاق فیاض را تسلیت گفت و از خدمات علمی و معنوی ایشان به حوزه نجف و تعالیم اهل بیت (ع) یاد کرد.

حجت‌الاسلام والمسلمین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در حکمی رجبعلی برزویی را به‌عنوان قائم‌مقام خود منصوب کرد. نظارت بر حسن اجرای مصوبات شورا، هماهنگی میان ستادها و مدیریت امور بودجه و منابع انسانی از جمله مهم‌ترین مأموریت‌های تعیین شده در این حکم است.

در پی ارتحال فقیه عالی‌قدر، حضرت آیت‌الله‌العظمی محمداسحاق فیاض، مراجع عظام تقلید و استوانه‌های علمی حوزه‌های علمیه قم و نجف در پیام‌های جداگانه‌ای، این ضایعه را ثلمه‌ای سنگین برای جهان اسلام توصیف کردند. مراجع تقلید در این پیام‌ها با اشاره به میراث ماندگار این شاگرد برجسته آیت‌الله‌العظمی خویی، بر نقش بی‌بدیل ایشان در تربیت شاگردان فاضل، تألیف آثار بنیادین فقهی و پایداری در حریم مرجعیت نجف تأکید ورزیدند.

جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با صدور پیامی، ضمن تسلیت ارتحال فقیه جلیل‌القدر، حضرت آیت‌الله‌العظمی محمد اسحاق فیاض، بر نقش بی‌بدیل این مرجع عالی‌قدر در ترویج معارف اهل‌ بیت(ع) و ماندگاری در حوزه نجف رغم مخاطرات حکومت بعث تأکید کرد.

پژوهشگران دانشگاه تهران در مطالعه‌ای نوین که در مجله PLOS ONE منتشر شده است، با تمرکز بر ویژگی‌های هندسی و ذاتی داده‌های سه‌بعدی، رویکردی متفاوت برای مقابله با حملات خصمانه در هوش مصنوعی ارائه کردند.

فراخوان چهلمین دوره جشنواره بین‌المللی خوارزمی منتشر شد؛ این جشنواره در حوزه‌های متنوع علمی و فناورانه برگزار می‌شود و مهلت ارسال طرح‌ها تا ۱۵ مردادماه ۱۴۰۵ اعلام شده است.

واقعه غدیر در لایه‌های مختلف تاریخی و کلامی مورد بحث قرار گرفته است، اما پرسشی بنیادین همواره در مرکز این تحلیل‌ها جای دارد: ضرورت وقوع غدیر در چیست و تفاوت میان «ریاست سیاسی» و «ولایت الهی» در کجاست؟ برای پاسخ به این پرسش، باید از نگاه سطحی به مفهوم جانشینی عبور کرد و به بررسی پیوند میان «ماهیت قرآن کریم» و «ضرورت تداوم هدایت» پرداخت.

حجت‌الاسلام والمسلمین قادر فاضلی، در مراسمی در مؤسسه فهیم قم، به تبیین جایگاه حضرت علی(ع) در عرفان ادبی پرداخت. وی در این سخنرانی با تحلیل مفاهیمی چون «انفسنا» در آیه مباهله و بررسی گواهه‌های تاریخی از اعتراف دشمنان و غیرمسلمانان به عظمت امام اول، بر لزوم بازخوانی علمی میراث شعری ایران تأکید کرد و هشدار داد که نباید اجازه داد این گنجینه معرفتی به دلیل دسترسی آسان، مورد غفلت قرار گیرد.

سرویس اندیشه و معارف ایکنا در دومین هفته خردادماه، با تمرکز بر مناسبت‌های مرتبط با عید غدیر، مجموعه‌ای از گفت‌وگوها و گزارش‌های تخصصی را منتشر کرد. مصاحبه با اساتید حوزه و دانشگاه درباره موضوعاتی چون غدیر، امامت، فضائل اهل‌ بیت(ع) و بررسی و پاسخ به شبهات این حوزه مورد توجه و اهتمام ما بود. همچنین رونمایی و معرفی کتاب‌ها و آثاری که پژوهشگران عرصه غدیر به نگارش درآورده‌اند، بخشی از فعالیت تحریریه در این هفته بود. برگزاری نشستی به مناسبت زادروز استاد رضا داوری اردکانی نیز از جمله رویدادهای هفته بود که در آن، جمعی از اساتید فلسفه هر یک از زاویه‌ای به بررسی ابعاد فکری و فلسفی او پرداختند و گزارش مبسوط آن منتشر شد. علاوه بر این، دو بخش ویژه «نگار آیه» و «امیر دانایی» نیز در این ایام فعال بودند و هر یک با رویکردی معرفتی، به بازخوانی و تبیین معارف علوی متناسب با حال‌وهوای این روزها پرداختند.

رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در مراسم رونمایی از کتب تخصصی پاسخ به شبهات، ضمن ارزیابی تحولات حوزه علمیه را کم‌نظیر خواند، هشدار داد که صرف تألیف کتاب دیگر پاسخگوی نیازهای امروز نیست. وی با نقد فاصله میان فضای آموزشی حوزه و میدان واقعی جامعه، خواستار بازاندیشی در شیوه‌های انتقال محتوا و تبدیل «پاسخ به شبهات» به یک مأموریت عمومی در سراسر حوزه‌های علمیه شد.

«امامت» نه یک واقعه تاریخی منقضی شده، بلکه حقیقتی هستی‌شناختی و شرط کمال دین است که سعادت ابدی بشر به آن گره خورده است. عید غدیر، تجلی آیه اکمال و نقطه عطف تاریخ اسلام است؛ جایی که خداوند با انتصاب جانشین پیامبر(ص)، حجت را بر همگان تمام کرد. اما پرسش اساسی اینجاست که چرا با وجود ابلاغ صریح و همگانی در غدیر، وارثان این واقعه در تاریخ تنها ماندند؟ برای پاسخ به این پرسش، باید لایه‌های عمیق‌تری از مفاهیمی چون «ضرورت نصب الهی»، «عصمت علمی» و تفاوت بنیادین میان «دانش مذهبی» و «معرفت قلبی» را بررسی کرد.

رئیس دفتر کرمانشاه مجمع عالی حکمت اسلامی، با تحلیل ساختاری سوره مائده، محوریت این سوره را «پایبندی به تعهدات الهی» و «اثبات ولایت امیرالمؤمنین (ع)» دانست و ولایت را گنجی نهفته در ساختار این سوره نامید که از طریق تدبر عمیق تبیین می‌شود.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در پیامی ضمن تسلیت ارتحال آیت‌الله‌العظمی محمداسحاق فیاض، ایشان را الگوی عینی «عقل فقهی» و فقیهی روشن‌بین توصیف کرد که توانست استنباط فقهی را با توجه به مقتضیات عصر به کمال برساند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در پیامی به مناسبت عید سعید غدیر، این روز را نقطه کمال حکمرانی ولایی دانست و بر بیعت با رهبر انقلاب، حضرت آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای، به عنوان امتداد مکتب امامین انقلاب تأکید کرد.